Anh chị em, sức ép lên Jensen Huang đang leo thang từng ngày. Thượng nghị sĩ Kevin Cramer của Ủy ban Ngân hàng Thượng viện vừa công khai đòi ông từ chức vì rủi ro an ninh quốc gia. Hãng phân tích Baird hạ xếp hạng Nvidia và nêu thẳng sự bất định quanh chiếc ghế CEO của ông là một lý do. Vậy tui đặt ra một câu hỏi giả định mà ít người dám nói thành lời: nếu Huang thật sự bị hất khỏi Nvidia, ai là người mừng nhất hành tinh này? Câu trả lời là Bắc Kinh.
1. Nếu tui là Trung Quốc, tui trải thảm đỏ ra tận sân bay. Trên đời này không có bộ não chip AI nào đáng giá hơn bộ não của Jensen Huang. Ông là người vẽ ra kiến trúc điện toán AI mà cả thế giới đang chạy trên đó, nắm lộ trình sản phẩm của Nvidia nhiều năm tới, biết rõ từng khách hàng lớn nhất được phân bổ bao nhiêu GPU, và có quan hệ cá nhân với mọi mắt xích sống còn từ TSMC ở Đài Loan tới các hãng điện toán đám mây của Mỹ. Một người như vậy mà trở thành người tự do thì bất kỳ quốc gia nào có tham vọng AI cũng phải tranh nhau, và Trung Quốc đang khát năng lực tính toán hơn bất kỳ ai.
2. Nước Mỹ từng tự bắn vào chân mình đúng kiểu này, và cái giá phải trả kéo dài hơn nửa thế kỷ. Năm 1950, nhà khoa học tên lửa gốc Trung Quốc Tiền Học Sâm, người đồng sáng lập phòng thí nghiệm JPL danh tiếng của Viện Công nghệ California, bị tước quyền tiếp cận bí mật chỉ vì những nghi ngờ của thời kỳ chống cộng. Ông bị quản thúc suốt 5 năm, rồi năm 1955 bị trục xuất về Trung Quốc trong một đợt trao đổi tù binh. Về nước, ông gần như một tay dựng nên chương trình tên lửa đạn đạo và chương trình vũ trụ của Trung Quốc. Cựu Bộ trưởng Hải quân Mỹ Dan Kimball về sau phải thừa nhận đó là việc ngu ngốc nhất nước Mỹ từng làm, rằng Tiền Học Sâm không phải cộng sản và chính nước Mỹ đã ép ông ra đi.
3. Nói vậy không có nghĩa là Huang về Bắc Kinh thì Trung Quốc thắng ngay sáng hôm sau. Ông không thể xách theo trong va li nhà máy của TSMC, máy quang khắc cực tím, nguồn chip nhớ băng thông cao, hay hệ sinh thái CUDA được hàng triệu lập trình viên xây dựng suốt gần hai mươi năm. Nút thắt lớn nhất của Trung Quốc hiện nay là năng lực sản xuất, chứ không chỉ là thiết kế. Cái Bắc Kinh thật sự nhận được là một chất xúc tác khổng lồ cộng một kho tri thức chiến lược sống: lộ trình của đối thủ, điểm yếu của chuỗi cung ứng Mỹ, và cách vận hành của cả ngành. Nguy hiểm, nhưng không phải phép màu.
4. Cũng phải nói cho công bằng, khả năng Huang tự nguyện ra đi là rất thấp. Ông mang quốc tịch Mỹ đã mấy chục năm, gia đình, tài sản và di sản cả đời đều ở Mỹ, và bản thân sáng nay khảo sát nội bộ cho thấy 88% nhân viên Nvidia muốn ông ở lại. Washington cũng thừa hiểu rằng nếu ông bước lên một chuyến bay sang Bắc Kinh, đó sẽ là tình trạng khẩn cấp an ninh quốc gia chứ không còn là chuyện nhân sự doanh nghiệp. Nhưng ngay cả khi ông từ chối, chỉ riêng việc Bắc Kinh công khai chìa tay ra cũng đã là một thắng lợi tuyên truyền rồi.
5. Và đây là nghịch lý mà tui thấy đáng nói nhất. Tới giờ phút này, chưa có bất kỳ cáo buộc hình sự nào nhắm vào Huang, và vụ bê bối đời tư của ông, dù nghiêm trọng tới đâu, vẫn là chuyện ông đã thừa nhận và hội đồng quản trị đang điều tra. Nếu vì sức ép chính trị mà Nvidia hất ông ra đường, nước Mỹ sẽ tự tay biến một CEO đang điều hành công ty công nghệ quan trọng nhất của mình thành một người tự do đầy oán khí, đúng vào lúc đối thủ lớn nhất của Mỹ đang trải thảm chờ sẵn. Năm 1955 họ đã làm chuyện đó một lần với ngành tên lửa. Lần này, thứ bị đem ra đánh cược là cả ngành chip AI.
Theo anh chị em, nếu Nvidia chịu thua sức ép và hất cẳng Huang, đó là nước Mỹ đang bảo vệ an ninh quốc gia, hay đang trao cho Bắc Kinh món quà lớn nhất kể từ năm 1955?
------
Nguồn: Duc Nguyen
