Thị trường trái phiếu dài hạn toàn cầu đang chứng kiến cơn sốc lợi suất. Các biểu đồ chỉ ra rằng mức lợi suất khởi điểm hiện nay tương quan mạnh với lợi nhuận trái phiếu kỳ hạn 5 năm kế tiếp. Hiện lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ 30 năm đã vọt lên khoảng 5,16–5,18%, cao nhất kể từ năm 2007. Tương tự, lợi suất trái phiếu chính phủ 30 năm tại các nền kinh tế lớn cũng tăng mạnh: Anh khoảng 5,7%, Đức ở mức 3,67% (gần đỉnh 15 năm) và Nhật Bản gần 3,98% (gần mức cao nhất lịch sử). Dữ liệu này cho thấy áp lực bán trên thị trường toàn cầu, với nhà đầu tư yêu cầu lợi suất cao hơn để bù cho rủi ro lạm phát và nợ công dài hạn. Bảng dưới đây tổng hợp mức lợi suất tiêu biểu:
- Hoa Kỳ: Trái phiếu 30 năm ~5,18%.
- Anh: Trái phiếu 30 năm ~5,75%.
- Đức: Trái phiếu 30 năm ~3,67%.
- Nhật Bản: Trái phiếu 30 năm ~3,98%.
Những con số này cho thấy thị trường đã phá các mức “đường ranh” truyền thống, báo hiệu một kỷ nguyên mới về chi phí vốn vay toàn cầu. Lợi suất thực của trái phiếu Mỹ kỳ hạn 30 năm (lãi suất đã điều chỉnh lạm phát) cũng lên gần 2,99%, mức cao nhất trong nhiều năm, cho thấy kỳ vọng lạm phát dài hạn đang tăng mạnh.
Nguyên nhân chính của đợt bán tháo
Làn sóng bán tháo trái phiếu được thúc đẩy bởi nhiều yếu tố cơ bản:
- Giá dầu tăng vọt: Giá dầu Brent tiếp cận ngưỡng 100 USD/thùng, thổi bùng lo ngại về lạm phát kéo dài. Các phân tích cho thấy lợi suất dài hạn (ví dụ Bund 10 năm Đức) tăng gần như song hành với đà tăng của giá dầu (từ ~70 USD), phản ánh kỳ vọng lạm phát cao hơn do chi phí năng lượng leo thang.
- Thâm hụt ngân sách lớn, phát hành nợ kỷ lục: Các chính phủ đã tăng mạnh phát hành trái phiếu để chi tiêu, làm dâng cao mức cung nợ. Mặc dù chi phí vay cao hơn làm tăng áp lực tài chính, nhưng do nhu cầu vốn lớn, nhà đầu tư vẫn yêu cầu lợi suất cao hơn để bù đắp rủi ro tài khóa. Trên thực tế, thị trường đã chuyển sang kỳ vọng lãi suất “cao hơn trong thời gian dài” do chi tiêu công và phát hành nợ dồi dào.
- Kỳ vọng lạm phát gia tăng: Ngoài tác động từ giá dầu, các nhà đầu tư lo ngại lạm phát sẽ tiếp tục dai dẳng. Chuyên gia vĩ mô của BNP Paribas nhận định lãi suất dài hạn tăng chủ yếu do “rủi ro lạm phát cao và dai dẳng” trong khi nền kinh tế vẫn còn mạnh. Điều này khiến kỳ vọng lạm phát ngắn hạn tăng lên, buộc lợi suất trái phiếu phải điều chỉnh theo.
- Nhu cầu vốn tăng thêm: Đầu tư vào các dự án công nghệ cao, cơ sở hạ tầng (nhất là AI, năng lượng, quốc phòng…) đang đẩy nhu cầu huy động vốn lên cao. Yêu cầu vay nợ cho các dự án này cộng hưởng với phát hành công làm lãi suất trái phiếu tăng hơn nữa.
Tóm lại, sự pha trộn giữa áp lực lạm phát – đặc biệt là từ năng lượng – và tình trạng tài khóa mở rộng đã khiến nhà đầu tư định giá lợi suất cao hơn cho các kỳ hạn dài. Thị trường đang “định vị” kỳ vọng lãi suất tăng, tương ứng với kịch bản tăng trưởng lành mạnh nhưng lạm phát chưa hạ nhiệt.
Quan điểm của Ngân hàng Trung ương và dữ liệu kinh tế vĩ mô
Trước diễn biến này, các cơ quan hoạch định chính sách giữ thận trọng. Biên bản cuộc họp tháng 6/2026 của Fed cho thấy nhiều chính sách vẫn dự báo giữ nguyên lãi suất cơ bản, với kỳ vọng lạm phát dài hạn “neo” quanh 2%. Fed nhận định xu hướng giảm lo ngại về xung đột Trung Đông và giải pháp dầu mỏ đã khiến kỳ vọng lạm phát ngắn hạn hạ nhiệt đôi chút, nhưng áp lực lên lãi suất dài hạn vẫn lớn: lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ 10 năm đã tăng khoảng 50 điểm cơ bản kể từ đầu xung đột và ~20 điểm so với tháng 4/2026. Fed cũng lưu ý sự thay đổi cơ cấu sở hữu trái phiếu (từ các định chế chính phủ sang nhà đầu tư tư nhân) có thể làm tăng phần “phí bảo hiểm kỳ hạn” và kéo lợi suất lên cao hơn.
Lợi suất khởi điểm cao hơn hiện nay giúp mở rộng đệm này, nghĩa là trái phiếu có tính “bảo hiểm” tốt hơn trước biến động ngắn hạn. Nói cách khác, với lợi suất cao như hiện tại, danh mục trái phiếu có dư địa hơn để sinh lãi nếu lãi suất tiếp tục tăng. Tuy nhiên, điểm mấu chốt là chính sách tiền tệ của Fed và các NHTƯ lớn vẫn nghiêng về giữ hoặc thậm chí nâng lãi suất nếu lạm phát không giảm như kỳ vọng. Các nhà hoạch định hiện đang theo dõi sát diễn biến giá dầu và dữ liệu lạm phát trong những tháng tới.
Ảnh hưởng lên thị trường chứng khoán và định giá tài sản
Việc lợi suất tăng nhanh đang đặt ra thách thức lớn cho chứng khoán. Mặc dù thị trường cổ phiếu toàn cầu đã đạt đỉnh nhờ lợi nhuận doanh nghiệp tốt, nhưng kỳ vọng “lợi suất cao hơn, dài hơn” đang thu hẹp biên độ lợi nhuận kỳ vọng . Tức là nhà đầu tư được trả ít hơn cho mỗi đơn vị rủi ro cổ phiếu, khiến định giá cổ phiếu trở nên đắt đỏ hơn. Lịch sử cũng cho thấy các đợt tăng lợi suất mạnh thường trùng với nhịp điều chỉnh của cổ phiếu. Các chuyên gia của Goldman Sachs cảnh báo rằng nhịp tăng đột ngột của lợi suất có thể là “kích hoạt” cho một lần điều chỉnh trên thị trường chứng khoán.
Nhóm cổ phiếu bị ảnh hưởng nặng nề nhất là những ngành hưởng lợi từ lãi suất thấp lâu nay: cổ phiếu tăng trưởng công nghệ dài hạn và các mã “chất lượng” (nhạy cảm với chi phí vốn) đang phải điều chỉnh đánh giá xuống vì lãi suất vốn vay tăng. Theo Goldman Sachs, xu hướng lãi suất lên cao đã làm sụt giảm giá trị hiện tại của các dòng tiền dài hạn, đảo ngược mô hình “Tech/Growth vượt trội” trước đây. Ở chiều ngược lại, các ngành khác (ví dụ tài chính, năng lượng) có thể được hưởng lợi từ lợi suất cao hơn. Tuy nhiên về tổng thể, áp lực lên định giá chứng khoán là rõ ràng: lợi suất dài hạn cao hơn làm tăng tỷ suất chiết khấu, đẩy giá nhiều cổ phiếu xuống thấp hơn so với kỳ vọng cũ.
Kết luận: cảnh báo từ thị trường nợ
Thị trường trái phiếu dài hạn đang phát đi cảnh báo rõ ràng: nhà đầu tư không còn sẵn sàng tài trợ cho thâm hụt ngân sách và rủi ro lạm phát với chi phí vốn thấp như trước. Lợi suất tăng cao không chỉ phản ánh biến động lạm phát mà còn phản ánh rủi ro tài khóa gia tăng. Theo Ngân hàng đa quốc gia Barclays, “nợ công gia tăng nhanh hơn tăng trưởng, áp lực lạm phát nặng nề và thiếu ý chí cải cách tài khóa” khiến thị trường “không còn lý do tìm đến kỳ hạn dài”.
Kết quả là chi phí vay cao hơn sẽ có tác động rộng lớn: nó gia tăng gánh nặng trả nợ, kéo chi phí thế chấp và tín dụng lên cao, và có thể làm chậm đà tăng trưởng kinh tế và lợi nhuận doanh nghiệp. Các doanh nghiệp và hộ gia đình sẽ phải đối mặt với lãi vay mua nhà, vay ôtô và kinh doanh đắt đỏ hơn. Trong bối cảnh đó, Fed và các NHTƯ khác nhiều khả năng sẽ duy trì lãi suất ở mức cao hơn trong thời gian dài hơn.
Kết luận: đợt bán tháo trái phiếu toàn cầu đang cảnh báo về rủi ro chi phí vốn tăng cao, và dòng vốn rút ra khỏi tài sản an toàn cho thấy nhà đầu tư ngày càng đòi hỏi lợi suất cao hơn để bù đắp rủi ro dài hạn.
Tóm tắt: Lợi suất trái phiếu 30 năm tăng mạnh trên toàn cầu, và nguyên nhân đến từ lạm phát năng lượng tăng, thâm hụt ngân sách lớn, nhu cầu vốn dồi dào và kỳ vọng lãi suất cao hơn. Thị trường nợ đang phát ra tín hiệu rõ ràng rằng chi phí vay nợ sẽ cao hơn trước đây, qua đó tạo áp lực lên chứng khoán và cảnh báo lạm phát có thể dai dẳng hơn. Nhà đầu tư cần theo dõi chặt chẽ các quyết định chính sách tiền tệ và diễn biến giá cả nguyên liệu để định vị danh mục phù hợp.
-------------------------------------------------
Nhà đầu tư có thể tham gia giao dịch các sản phẩm hàng hóa trực tiếp trên thị trường hàng hoá của Bô Công Thương. Với nhiều ưu điểm như: Mua bán 2 chiều, T0, miễn lãi margin ... Liên hệ với tôi để hợp tác và nhận các tư vấn tốt nhất về thị trường hàng hoá 0961.850.898
Link nguồn FB: https://www.facebook.com/oanhHCT
