Việt Nam và Nga có mối quan hệ đặc biệt: Đối tác chiến lược toàn diện từ năm 2012, quan hệ truyền thống hơn 70 năm, có Liên doanh Vietsovpetro và Rusvietpetro – những biểu tượng hợp tác dầu khí tầm cỡ. Tuy nhiên Kim ngạch giao thương giữa 2 quốc gia đang trong trạng thái rất khiêm tốn
Thực tế Nga không nằm trong top 10 đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam.
Tổng kim ngạch thương mại Việt – Nga rất thấp chỉ đạt 4,77 tỷ USD. Trong khi đó, Việt – Trung Quốc là 227,4 tỷ USD, Việt – Mỹ là 134,1 tỷ USD. Quanh khu vực này chắc Tổng kim ngạch VN-Nga hơn được VN với Lào tầm 3 tỷ, thấp hơn cả VN Campuchia tầm 11.3 tỷ. Nghĩa là thương mại với Nga chỉ bằng 2,1% so với Trung Quốc, thấp hơn cả với 1 quốc gia nghèo nàn như Cam
Và Việt Nam cũng không nằm trong top 10 đối tác thương mại lớn nhất của Nga bao gồm: Trung Quốc (~250 tỷ USD), Ấn Độ (~65-70 tỷ USD), Thổ Nhĩ Kỳ (~55-60 tỷ USD), Kazakhstan 30-35 tỷ USD
Vì sao?
Thứ nhất, hai nền kinh tế cạnh tranh hơn là bổ trợ. Nga xuất khẩu nguyên liệu thô, Việt Nam cũng xuất khẩu nguyên liệu thô và hàng tiêu dùng.
Thứ hai, logistics khó khăn. Không có tuyến vận tải biển trực tiếp, hàng hóa phải đi vòng qua trung gian, chi phí cao.
Thứ ba, lệnh trừng phạt phương Tây khiến thanh toán quốc tế gặp khó, doanh nghiệp Việt e ngại rủi ro trừng phạt thứ cấp.
Thứ tư, thanh toán nội tệ Rúp – Đồng chưa hiệu quả, hạ tầng tài chính còn hạn chế.
Nhưng có một lý do căn cơ hơn, ít được nói tới: Nhìn vào cơ cấu thương mại của Nga sẽ thấy rõ. Nga xuất khẩu dầu mỏ, khí đốt, than, kim loại, gỗ, ngũ cốc – những mặt hàng mà Trung Quốc và Ấn Độ tiêu thụ với quy mô khổng lồ. Trung Quốc nhập hơn 100 tỷ USD dầu mỏ và khí đốt từ Nga mỗi năm. Ấn Độ nhập dầu mỏ Nga với tốc độ tăng chóng mặt sau 2022. Về nhập khẩu, Nga cần máy móc, điện tử, ô tô, hàng tiêu dùng – và Trung Quốc đáp ứng gần như tất cả, từ xe hơi đến điện thoại, từ máy xây dựng đến quần áo. Với dân số 1,4 tỷ người và nền công nghiệp toàn diện, Trung Quốc là nhà cung cấp không thể thay thế. Ấn Độ cũng là thị trường tiêu thụ khổng lồ với 1,4 tỷ dân.
Việt Nam với 100 triệu dân, quy mô kinh tế khiêm tốn, không thể cạnh tranh về lượng trong mắt các nhà nhập khẩu Nga. Trong khi đó, hàng hóa Việt Nam xuất khẩu sang Nga phần lớn là hàng tiêu dùng, dệt may, thủy sản – những thứ Trung Quốc đã chiếm lĩnh thị trường Nga từ lâu.
Nói cách khác: Nga có Trung Quốc và Ấn Độ không chỉ gần hơn mà còn đáp ứng hầu hết nhu cầu. Việt Nam chỉ là đối tác nhỏ trong bức tranh thương mại toàn cầu của Nga.
Việt Nam đang có Rusvietpetro tại Nga (~2,5 tỷ USD), dự án chăn nuôi bò sữa TH True Milk (~2,7 tỷ USD kế hoạch). Nga có Vietsovpetro, Nhiệt điện Thái Bình 2 (~1,8 tỷ USD), Nhiệt điện Long Phú 1 (~1,2 tỷ USD), và tiềm năng điện hạt nhân Ninh Thuận (~10 tỷ USD).
Các lĩnh vực có thể bứt phá trong tương lai đều rất hấp dẫn : năng lượng hạt nhân, nông nghiệp, công nghiệp chế tạo, logistics, metro, kinh tế số, du lịch. Ngoài ra hai nước thống nhất đặt mục tiêu nâng kim ngạch lên 15 tỷ USD.
Sau cùng, quan hệ Việt Nam – Nga có nền tảng rộng hơn những hợp đồng kinh tế: đó còn là sự gắn bó về chính trị, quốc phòng, giáo dục, khoa học, văn hóa và giao lưu nhân dân. Những dự án như hợp tác thành công trong quá khứ cho thấy hợp tác hai chiều đã tạo ra giá trị thực chất. Dư địa phía trước nằm ở việc mở rộng thị trường cho hàng hóa của nhau, tháo gỡ các nút thắt vận tải và thanh toán, đồng thời biến các cơ hội trong năng lượng, công nghệ, y sinh và hạ tầng thành dự án cụ thể. Khi đó, những con số xuất nhập khẩu sẽ phản ánh đầy đủ hơn tiềm năng của một quan hệ đối tác chiến lược toàn diện đã được vun đắp qua nhiều thế hệ. 
