PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG VÀNG VIỆT NAM: CƠ HỘI ĐỔI MỚI VÀ NHỮNG THÁCH THỨC TRONG GIAI ĐOẠN CHUYỂN MÌNH

Chênh lệch giá vàng trong nước – quốc tế tiếp tục duy trì ở mức rất cao, khoảng 20 triệu đồng/lượng. Cùng với đó, công tác thanh tra – kiểm tra gần đây cho thấy nhiều bất cập trong hoạt động kinh doanh vàng, từ minh bạch nguồn gốc đến tình trạng đầu cơ, lũng đoạn cục bộ. Những diễn biến này phản ánh hàng loạt thách thức mà các nhà hoạch định chính sách phải đối mặt trong quá trình xây dựng một thị trường vàng hiện đại, minh bạch và hiệu quả.

Áp lực nguồn cung: Nút thắt lớn nhất của thị trường vàng Việt Nam

Dù giá vàng trong nước vẫn biến động theo xu hướng thế giới, song yếu tố cung – cầu nội địa lại trở thành biến số khó lường, góp phần đẩy chênh lệch giá lên mức cao kỷ lục.

Ông Vũ Hùng Sơn – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Kinh doanh Vàng – cho biết, có thời điểm doanh nghiệp buộc phải giới hạn mỗi khách chỉ được mua vài chỉ vàng. Đây là biện pháp bất đắc dĩ để ngăn tình trạng nhà đầu tư lớn gom hàng khiến khách nhỏ lẻ không tiếp cận được sản phẩm.

Một thực tế đáng lo ngại khác được ông Nguyễn Thế Hùng – Phó Chủ tịch Hiệp hội Kinh doanh Vàng Việt Nam – chia sẻ: 60% doanh nghiệp sản xuất trang sức tại khu vực TP. Hồ Chí Minh đã phải đóng cửa vì thiếu nguyên liệu đầu vào. Việc đầu tư máy móc, kiểm định chất lượng, cùng với rủi ro pháp lý về nguồn gốc vàng càng khiến hoạt động sản xuất gặp khó khăn.

Báo cáo của Cục Hải quan cho thấy, năm 2024 kim ngạch xuất khẩu vàng trang sức, mỹ nghệ chỉ đạt hơn 332 triệu USD, giảm gần 5%, phần lớn do thiếu nguồn vàng nguyên liệu. Xuất khẩu trang sức vốn là ngành sử dụng nhiều lao động với tỷ lệ giá trị gia tăng từ 25–30%, vì vậy việc thiếu cung kéo giảm sản lượng ảnh hưởng trực tiếp đến tăng trưởng và việc làm.

Nghị định 232/2025: Kỳ vọng “cởi trói” thị trường

Nghị định 232/2025 – sửa đổi Nghị định 24/2012 – đánh dấu bước chuyển lớn trong cơ chế quản lý thị trường vàng. Điểm mới quan trọng bao gồm:

  • Xóa bỏ thế độc quyền thương hiệu vàng miếng, cho phép doanh nghiệp tham gia sản xuất dưới sự giám sát của Nhà nước.

  • Mở rộng quyền nhập khẩu vàng nguyên liệu có kiểm soát, giảm phụ thuộc vào nguồn cung hạn chế.

  • Định hướng đưa Việt Nam thành trung tâm chế tác vàng trang sức chất lượng cao.

Theo quy định, đến ngày 15/12 hàng năm, Ngân hàng Nhà nước sẽ xét hạn mức nhập khẩu vàng cho các đơn vị đủ điều kiện. Tuy nhiên, giới chuyên môn vẫn đặt câu hỏi lớn:

  • Bao nhiêu doanh nghiệp được cấp hạn mức?

  • Hạn mức có đủ để thu hẹp chênh lệch giá?

  • Liệu các doanh nghiệp nhỏ có tiếp cận được nguồn nguyên liệu, hay lợi thế lại tập trung vào ngân hàng và doanh nghiệp lớn?

Nếu việc phân bổ hạn ngạch không cân bằng, bài toán thiếu nguyên liệu trong ngành chế tác vẫn sẽ tiếp tục. Đây là thách thức mà chính sách mới sẽ phải giải quyết triệt để.

Sở giao dịch vàng quốc gia: Bước đi quan trọng để minh bạch hóa thị trường

Chênh lệch giá cao kéo theo hoạt động buôn lậu vàng, với mỗi vụ phát hiện thường lên tới cả chục kg. Buôn lậu không chỉ gây thất thu thuế mà còn tạo áp lực lên tỷ giá, gây biến động thị trường.

Do đó, đề xuất thành lập Sở giao dịch vàng quốc gia được coi là bước tiến quan trọng. Mô hình này sẽ giúp:

  • Hình thành thị trường vàng vật chất tập trung, niêm yết giá công khai.

  • Rút ngắn khoảng cách giá trong nước – thế giới.

  • Hạn chế buôn lậu và đầu cơ.

  • Tạo điều kiện để NHNN điều tiết cung – cầu hiệu quả hơn.

  • Huy động lượng vàng lớn đang nằm trong dân mà không tạo rủi ro hệ thống.

Tuy vậy, việc hình thành sàn vàng quốc gia là bài toán phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp giữa nhiều bộ, ngành. Thách thức nằm ở:

  • Hạ tầng công nghệ và tiêu chuẩn vận hành.

  • Quy định pháp lý về niêm yết, thanh toán, giám sát.

  • Phòng chống thao túng giá, bảo vệ nhà đầu tư.

  • Liên thông dữ liệu giữa thuế – hải quan – ngân hàng – doanh nghiệp.

Chỉ khi các yếu tố này được đảm bảo, sàn vàng mới thực sự trở thành công cụ minh bạch hóa thị trường.

Chính sách thuế đối với giao dịch vàng: Công cụ kiểm soát đầu cơ

Chính phủ vừa yêu cầu bổ sung quy định thu nhập từ mua bán vàng thuộc diện chịu thuế trong dự thảo Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi. Mục tiêu chính:

  • Hạn chế đầu cơ, giao dịch lướt sóng.

  • Tăng tính minh bạch trên thị trường.

  • Tạo thêm công cụ điều tiết khi giá vàng biến động mạnh.

Tuy nhiên, mức thuế và phương thức triển khai vẫn là vấn đề cần cân nhắc kỹ. Chính sách phải:

  • Có lộ trình phù hợp, tránh gây sốc tâm lý.

  • Được truyền thông rõ ràng để tránh hiểu lầm rằng Nhà nước “tận thu”.

  • Gắn liền với hệ thống dữ liệu giao dịch tập trung.

  • Đảm bảo công bằng giữa các nhóm nhà đầu tư.

Nếu triển khai vội vàng khi hạ tầng chưa sẵn sàng, thuế có thể làm gia tăng hoạt động giao dịch ngầm, đi ngược mục tiêu ban đầu.

Giá vàng liên tục chạm ngưỡng cao: Cơ hội hay cạm bẫy?

Từ chính sách đến thực thi: Bài toán niềm tin và năng lực quản lý

TS. Nguyễn Trí Hiếu nhận định, Nghị định 232/2025 không phải biện pháp hành chính mang tính áp đặt, mà là bước cải cách quan trọng nhằm đưa thị trường vàng về đúng quỹ đạo kinh tế thị trường. Tuy nhiên, thành công hay không phụ thuộc phần lớn vào khả năng triển khai thực tế.

Các thách thức chính bao gồm:

  • Kiểm soát buôn lậu và đầu cơ.

  • Khắc phục rủi ro pháp lý trong lưu thông vàng.

  • Đảm bảo cạnh tranh bình đẳng giữa doanh nghiệp lớn và nhỏ.

  • Xây dựng cơ sở dữ liệu thị trường vàng toàn quốc.

  • Tăng cường năng lực thanh tra, kiểm tra.

  • Tạo dựng niềm tin của doanh nghiệp và người dân.

Khi thị trường minh bạch, công bằng và có tính dự báo cao, niềm tin mới được củng cố – đây chính là nền tảng để huy động vàng trong dân và phát triển thị trường bền vững.

Thách thức và định hướng ổn định bền vững thị trường vàng Việt Nam

Diễn đàn Thị trường vàng 2025: Cơ hội đối thoại chính sách

Ngày 24/11/2025, Báo Kinh tế & Đô thị phối hợp với Hội Mỹ nghệ kim hoàn TP. Hà Nội tổ chức Diễn đàn “Thị trường vàng Việt Nam: Thuận lợi và thách thức trong giai đoạn mới”.

Diễn đàn quy tụ các cơ quan quản lý, chuyên gia, hiệp hội, doanh nghiệp và nhà đầu tư nhằm thảo luận nhiều vấn đề trọng tâm:

  • Ứng dụng Nghị định 232/2025 trong thực tiễn.

  • Giải pháp chống buôn lậu, đầu cơ, thao túng giá.

  • Kinh nghiệm xây dựng Sở giao dịch vàng quốc gia.

  • Chính sách thuế mới với giao dịch vàng.

  • Quy trình nhập khẩu và phân phối vàng nguyên liệu.

  • Tiềm năng ngành vàng trang sức.

  • Huy động vàng trong dân và bài toán niềm tin.

PGS.TS Nguyễn Thành Lợi, Tổng Biên tập Báo Kinh tế & Đô thị, nhấn mạnh kỳ vọng diễn đàn sẽ giúp đề xuất cơ chế chính sách đồng bộ và hệ thống dữ liệu thị trường hiện đại, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý và thúc đẩy thị trường vàng phát triển minh bạch, bền vững.

 

Kết luận

Thị trường vàng Việt Nam đang bước vào một giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ. Cơ hội đã mở ra với việc ban hành Nghị định 232/2025, định hướng xây dựng sàn vàng quốc gia và cải thiện cơ chế quản lý. Tuy nhiên, thách thức vẫn còn rất lớn: thiếu nguồn cung, buôn lậu gia tăng, rủi ro pháp lý, chênh lệch giá cao và yêu cầu minh bạch hóa toàn thị trường.

Chỉ khi chính sách được triển khai nhất quán, hạ tầng được nâng cấp và niềm tin thị trường được củng cố, Việt Nam mới có thể xây dựng một thị trường vàng hiện đại, an toàn và phù hợp với chuẩn mực quốc tế.

..........................................

Liên hệ tư vấn đầu tư hàng hoá phái sinh: 0327.555.026