Đây là trao đổi trong phỏng vấn với đài CNBC mới đây.
MC: “Ngài Warren, cho phép tôi hỏi ông nghĩ gì về những gì đang diễn ra ở Trung Đông hiện nay. Nó có ý nghĩa gì đối với dầu thô và năng lượng. Đặc biệt là Berkshire sở hữu một công ty tiện ích, và giá năng lượng thì tăng cao?
Warren Buffett trả lời:
“Điều đó có nghĩa là hai khoản đầu tư dầu khí của chúng tôi là Chevron và Occidental đang tăng mạnh, nhưng nói thật là tôi không dự đoán được điều gì sẽ xảy ra tiếp theo.
Tôi không biết ngày mai bên Trung Đông sẽ xảy ra chuyện gì.”
MC: “Ông đã tham gia vào các sáng kiến về hạt nhân trong một thời gian dài, và tôi biết ưu tiên hàng đầu trong hoạt động từ thiện của ông từng là vấn đề hạt nhân.”
Warren Buffett trả lời:
“Tôi cho rằng vấn đề này nên là ưu tiên hàng đầu.
Hồi nhỏ, người ta bảo tôi rằng Mặt Trời rồi sẽ tắt sau khoảng 4,5 tỷ năm và tôi thấy điều đó cũng khá dễ chấp nhận.
Nhưng giờ đây đang có chín quốc gia, bao gồm cả Bắc Triều Tiên sở hữu vũ khí hạt nhân, thì sớm hay muộn một chuyện gì đó sẽ xảy ra.
Thế giới đã từng lo lắng rất nhiều, khi chỉ có hai nước sở hữu và thế giới có còn có những nhà lãnh đạo khá tỉnh táo như Kennedy và Khrushchev.
Nhưng giờ hãy nghĩ đến việc Bắc Triều Tiên có nó và Iran muốn có nó. Tôi thực sự cũng không có lời giải cho tình hình này.
(người dịch giải thích thêm: Kennedy và Khrushchev là tổng thống Mỹ và Nga thời chiến tranh Lạnh, họ là những người hiểu rõ hậu quả của chiến tranh hạt nhân, cố gắng kìm chế nó thành công)
Thực ra chúng ta đã làm điều đúng đắn vào năm 1939 (việc Mỹ bắt đầu chế tạo bom hạt nhân); khi đó đã có một trong những bức thư quan trọng nhất lịch sử từng được viết. Bức thư đã được viết ngay trước khi Đức xâm lược Ba Lan.
(giải thích: Đây là bức thư nổi tiếng do Leo Szilard soạn và Albert Einstein cũng ký tên để gửi cho tổng thống Mỹ khi đó là Franklin D. Roosevelt để cảnh báo về việc Đức có thể chế tạo bom nguyên tử và Mỹ cần hành động ngay.)
Có lẽ Roosevelt cũng không hiểu vật lý hạt nhân hơn tôi là bao, nhưng ông ấy chắc biết rằng nếu Einstein cũng ký tên thì đúng là cần phải hành động ngay. Trớ trêu là đến cuối cùng vũ khí đó lại được dùng với Nhật Bản, chứ không phải Đức.
Còn ngày nay,
Chúng ta vẫn chưa học được cách sống chung với vũ khí hạt nhân. Chúng ta đã trải qua 80 năm với rất nhiều lần suýt xảy ra thảm họa nhưng không sao; còn giờ hành tinh này khó có thể yên ổn trong 500 năm nữa.
Có câu hỏi này: “Nếu Liên Xô đã phóng tên lửa và chúng đang bay và bạn chỉ có 10 phút để quyết định có đáp trả lại họ bằng tên lửa hay không, bạn sẽ làm gì?”
Một tổng thống từng nói với tôi rằng ông suy nghĩ về câu hỏi đó mỗi ngày và ông quyết định rằng: Có, ông ấy sẽ ra lệnh đáp trả.
Đó chính là chính sách mà Mỹ đã xác định.”
(Giải thích: Ý là thế giới giống như đang đặt tay lên một cái nút cực nguy hiểm và trong một số tình huống, người ta bắt buộc sẽ phải bấm nó rất nhanh và kích hoạt chiến tranh nghiêm trọng.)
MC hỏi thêm: Vậy ông nghĩ gì về việc xử lý uranium làm giàu của Iran?
Warren Buffett:
“Tôi sẽ nói rằng sớm hay muộn điều gì đó sẽ xảy ra và vũ khí hạt nhân sẽ được sử dụng.
Chúng ta không thể thu hồi những gì đã tồn tại và sẽ nguy hiểm hơn nếu có thêm nhiều quốc gia sở hữu chúng.
Tình huống nguy hiểm nhất là một người tuyệt vọng nắm quyền kích hoạt, một người bị dồn vào chân tường, không còn gì để mất. Đây vẫn là một trong những vấn đề quan trọng, chỉ là tôi cũng không có câu trả lời.
Nhưng tôi biết chắc một điều: mọi thứ sẽ khó kiểm soát hơn nếu Iran có bom hạt nhân.”
Dịch và chỉnh: Trương Đắc Nguyên
