Báo cáo tài chính hợp nhất bán niên 2026 của Ngân hàng TMCP Quân đội cho thấy lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động kinh doanh âm hơn 53.000 tỷ đồng, trong khi quy mô nợ xấu tăng lên 17.797 tỷ đồng.
Ở góc nhìn đầu tiên, dòng tiền kinh doanh âm thường được xem là tín hiệu không mấy tích cực đối với doanh nghiệp. Tuy nhiên, với mô hình hoạt động của một ngân hàng, cách diễn giải này không hoàn toàn chính xác.
Dòng tiền âm chưa chắc là tín hiệu xấu
Khác với doanh nghiệp sản xuất hay bán lẻ, hoạt động kinh doanh cốt lõi của ngân hàng là huy động vốn và cho vay. Khi ngân hàng giải ngân tín dụng, tiền mặt sẽ được chuyển thành các khoản cho vay – tức tài sản sinh lời trên bảng cân đối kế toán.
Điều này đồng nghĩa, nếu tốc độ tăng cho vay cao hơn tốc độ tăng huy động vốn trong một giai đoạn nhất định, dòng tiền từ hoạt động kinh doanh có thể ghi nhận giá trị âm khá lớn. Đây là hiện tượng không hiếm gặp tại các ngân hàng đang trong chu kỳ mở rộng tín dụng.
Nói cách khác, con số âm hơn 53.000 tỷ đồng không đồng nghĩa MBBank "mất" số tiền này hay hoạt động kinh doanh bị thua lỗ. Thay vào đó, dòng tiền có thể đã được chuyển hóa thành các khoản tín dụng và tài sản sinh lời.
Điều đáng quan tâm nằm ở chất lượng tài sản
Nếu chỉ nhìn vào lưu chuyển tiền tệ, sẽ rất khó đánh giá sức khỏe của một ngân hàng. Điều cần đặt cạnh con số dòng tiền âm là chất lượng các khoản tín dụng được tạo ra.
Đáng chú ý, cùng thời điểm dòng tiền kinh doanh âm mạnh, quy mô nợ xấu của MBBank đã tăng lên 17.797 tỷ đồng. Điều này đặt ra câu hỏi liệu tốc độ mở rộng tín dụng có đang kéo theo áp lực suy giảm chất lượng tài sản hay không.
Đối với giới phân tích, việc nợ xấu gia tăng chưa hẳn là tín hiệu tiêu cực nếu ngân hàng vẫn duy trì bộ đệm dự phòng đủ lớn và kiểm soát tốt tỷ lệ bao phủ nợ xấu. Ngược lại, nếu nợ xấu tiếp tục tăng nhanh trong khi chi phí dự phòng không theo kịp, áp lực lên lợi nhuận các quý tới sẽ lớn hơn.
Nhà đầu tư nên nhìn thêm những chỉ tiêu nào?
Thay vì chỉ tập trung vào con số dòng tiền âm, nhà đầu tư cần theo dõi đồng thời một số chỉ tiêu quan trọng khác như:
- Tăng trưởng tín dụng có tiếp tục duy trì ở mức cao hay không.
- Tiền gửi khách hàng và tỷ lệ CASA có biến động theo hướng bất lợi.
- Tỷ lệ nợ xấu và nợ cần chú ý (nhóm 2) có tiếp tục gia tăng.
- Mức trích lập dự phòng rủi ro tín dụng và tỷ lệ bao phủ nợ xấu.
- Biên lãi ròng (NIM) và khả năng duy trì hiệu quả sinh lời.
Đây mới là những yếu tố phản ánh liệu dòng tiền đang được sử dụng để tạo ra tăng trưởng bền vững hay đang làm gia tăng rủi ro tín dụng trong tương lai.
Không nên chỉ nhìn vào con số âm
Trong ngành ngân hàng, lưu chuyển tiền từ hoạt động kinh doanh thường biến động rất mạnh theo chu kỳ tăng trưởng tín dụng và huy động vốn. Vì vậy, một con số âm hàng chục nghìn tỷ đồng chưa đủ để kết luận ngân hàng gặp khó khăn về tài chính.
Với trường hợp của MBBank, điều đáng theo dõi không phải là việc dòng tiền kinh doanh âm hơn 53.000 tỷ đồng, mà là hiệu quả sử dụng dòng tiền đó. Nếu nguồn vốn được chuyển hóa thành các khoản tín dụng chất lượng, tạo ra lợi nhuận và vẫn được kiểm soát tốt về rủi ro, đây có thể chỉ là hệ quả của chiến lược tăng trưởng. Ngược lại, nếu chất lượng tài sản tiếp tục suy giảm và nợ xấu gia tăng, con số dòng tiền âm hôm nay sẽ trở thành tín hiệu cần được quan sát kỹ hơn trong các quý tiếp theo.
