Có lẽ nhiều người đã biết, cũng có thể chưa, tôi xin chia sẻ chút kiến thức về luật liên quan, vì có một sự thật là khi một doanh nghiệp phá sản, tiền mà khách hàng đã trả trước cho doanh nghiệp là thứ được hoàn trả lại sau cùng.

Theo Điều 46 Luật Phục hồi, phá sản 2025 (hiệu lực từ 01/03/2026) quy định về trình tự giải quyết vụ việc phá sản doanh nghiệp, tài sản còn lại được chia theo thứ tự dưới đây (ta thử xem khách hàng ở vị trí thứ mấy):

1) chi phí phục hồi, phá sản

2) lương còn nợ cho người lao động

3) bảo hiểm các loại

4) trợ cấp cho thôi việc và quyền lợi của người lao động

5) nợ phát sinh để phục hồi hoạt động

6*) nghĩa vụ phát với Nhà nước (lưu ý)

7) các chủ nợ mà có tài sản thế chấp sẽ được xử lý trước, phần nợ còn thiếu sau tài sản đã thế chấp sẽ xử lý cùng các chủ nợ không có bảo đảm.

Khách hàng với các khoản trả trước mua dịch vụ nhiều năm sẽ là số 7 chủ nợ không có bảo đảm, tức được trả sau cùng, và lưu ý sau trả cho người lao động và nhà nước.

Từ thông tin gần nhất có được, chúng ta biết California Fitness & Yoga đang nợ hơn 18 tỷ đồng thuế và BHXH và lương và hoa hồng chậm trả nhiều tháng với nhân viên.

Vậy khi dòng tiền khi đi vào doanh nghiệp, theo những thông điệp của chính Cali thì họ để dòng tiền này hòa chung vào một tài khoản và thành tài sản chung của doanh nghiệp => nếu doanh nghiệp có không may bị phá sản, tài sản chung đem trả lương, BHXH, thuế trước (hơn 18 tỷ đồng) => phần còn lại nếu có mới chia cho hội viên.

Chẳng cần nói cũng biết, điều này có hợp lý để khách hàng làm hay không.

Kể cả Cali có được nhiều người đồng ý đóng tiền đi chăng nữa, bài toán duy trì hoạt động cũng khó thành.

Cuối năm 2022, Cali có khoảng 250.000 hội viên trên 35 cơ sở, từ đó về sau số hội viên duy trì của công ty liên tục giảm, tạm tính 7.000 hội viên mỗi cơ sở . Vậy mà để mở lại một cơ sở, Cali cần 3.000 người quay lại đóng phí, tương đương khoảng 40% số hội viên bất kỳ. Theo tôi, một mô hình thu phí theo tháng giữ được khoảng 30% hội viên bất kỳ đều đóng phí đều đặn đã là rất thành công. Đòi 40% người quay lại đóng tiền, đúng lúc niềm tin xuống thấp nhất, là một đề nghị khó.

Vậy nếu thật sự Cali muốn thu thêm tiền thì phải làm thế nào ?

Ngược lại hoàn toàn với cách họ đang làm, không phải là việc đưa ra đề xuất thu tiền mà phải là :

1) Công khai các món nợ thực sự, gồm:

  • Tổng giá trị đã nhận trước của khách hàng, tách riêng thẻ có thời hạn và thẻ trọn đời

  • Các tài sản hiện có

  • Các khoản nợ theo từng nhóm ưu tiên

Thiếu số nào thì mọi phương án đưa ra đều không đáng đánh giá vì ta không biết một doanh nghiệp còn cứu được hay một doanh nghiệp đã kiệt quệ

2) Thiết kế một phương án đáng tin hơn để khách hàng bỏ tiền vào. Nó sẽ chỉ tồn tại nếu có 2 nguyên tắc:

  • Rủi ro tối đa của khách hàng là 1 tháng tiền phí ! Thu đúng tháng hiện tại. Không thu trước, không phí cam kết, không khoá 12 tháng và cho huỷ trước kỳ thu tiếp theo.

  • Tiền mới chỉ dùng cho vận hành chính cơ sở mà hội viên đó đang tập. Bằng việc mở một tài khoản ngân hàng tách biệt, cho đúng chi nhánh mà hội viên tập, để “phần nào” tách biệt không để tiền mới đổ vào hũ chung trả nợ thuế, lương nhân viên và BHXH.

Cách này không bảo đảm tuyệt đối. Nếu doanh nghiệp đi đến phá sản, tiền trong tài khoản riêng vẫn có thể bị tính vào tài sản chung để xử lý. Nhưng nó cho thấy một cam kết rõ ràng: tiền của khách được dùng đúng chỗ, cho dịch vụ khách đang nhận, chứ không để lấp các vấn đề riêng của doanh nghiệp.

3) Cầu thị thực sự của doanh nghiệp và người sáng lập.

  • Ông Dane Fort từng công khai xin lỗi nhưng cụm từ “tăng trưởng bằng mọi giá” chưa nói rõ ra sai điều gì ở đâu. Cali không gãy vì muốn phát triển nhanh tham vọng !!! Doanh nghiệp bán thẻ dài hạn và trọn đời, dùng tiền thu trước để mở rộng nhanh vì sao ? Chỉ khi gọi đúng tên cái sai, khách hàng mới tin rằng nó sẽ không lặp lại.

  • Công ty và cổ đông lớn nên là người thiệt trước khách hàng. Trước khi đề nghị hội viên đóng thêm, chủ sở hữu và người sáng lập phải là người bỏ tiền trước, bằng vốn hoặc tài sản của mình.

  • Chấp nhận được giám sát và chấp nhận kết cục xấu nhất một cách công khai. Cali cần mời một bên thứ ba độc lập kiểm tra số liệu. Nếu những con số cho thấy doanh nghiệp không còn cứu được, Cali nên tự đưa mình vào quy trình phục hồi hoặc phá sản chính thức, trước khi khách hàng phải đi kiện. Cách làm hiện nay thì ngược lại: số liệu không được công bố, hội viên không nắm được tình hình thật, và chính sự mập mờ đó giữ cho nhiều người còn hy vọng.

Nhìn lại cả quá trình, dù California Fitness & Yoga đưa ra các thông điệp bằng văn bản lịch sự, nhưng một sự tôn trọng thật sự với các “chủ nợ” vẫn còn thiếu. Con nợ không cho biết mình nợ bao nhiêu, con nợ đề nghị được vay thêm tiền mà không có cam kết, con nợ cũng chưa đưa ra được một cách trả nợ mới nào hay thừa nhận mình sai ở đâu. Công khai, minh bạch và cầu thị mới là điều đầu tiên để gây dựng lại niềm tin.

Cre: Trương Đắc Nguyên