MC: Câu hỏi này đến từ anh Mark Jordan ở Charleston, Nam Carolina. Anh ấy viết: “Khi lạm phát cao, những doanh nghiệp nào của Berkshire Hathaway sẽ làm ăn tốt nhất, doanh nghiệp nào sẽ tệ nhất, và tại sao?”

Warren Buffett: Doanh nghiệp làm ăn tốt nhất khi lạm phát là những doanh nghiệp không cần bỏ nhiều vốn mà vẫn tăng trưởng được theo lạm phát, và có vị thế đủ mạnh để tăng giá bán theo lạm phát.

Lấy ví dụ công ty kẹo của chúng tôi. Từ lúc chúng tôi mua công ty kẹo này, đồng đô la đã mất giá khoảng 80–85%. Lượng kẹo bán ra hiện chỉ nhiều hơn 75% so với lúc chúng tôi mua, nhưng doanh thu thì gấp 10 lần, mà không cần bỏ thêm bao nhiêu vốn.

Vậy nên bất kỳ doanh nghiệp nào đủ sức tăng giá để bù lại lạm phát mà không phải chi thêm tiền tương xứng với phần giá bán tăng thêm, thì sẽ làm ăn tốt.

Ngược lại mảng điện lực của chúng tôi vốn có lợi nhuận gần giống trái phiếu, lại cần nhiều vốn: xây một nhà máy điện bây giờ tốn gấp đôi trên mỗi đơn vị công suất so với trước, trong khi lợi nhuận nhận về thì cố định, còn lãi suất ngoài kia thì có thể đang tăng vọt khi lạm phát cao. Nên mảng này sẽ không làm ăn tốt lắm trong giai đoạn lạm phát.

Vì nó mang đặc điểm của một khoản đầu tư trái phiếu, mà trái phiếu thì nhìn chung sẽ không ổn khi có lạm phát.”

Charlie Munger bổ sung:

“Cũng như mảng bảo hiểm, mảng đường sắt cần rất nhiều vốn. Chắc chắn là ta đang có hệ thống đường sắt tốt nhất thế giới, và mảng điện lực của chúng ta cũng thuộc hàng tốt nhất thế giới. Nên dẫn đầu thế giới ở các mảng chính thì cũng đâu có tệ.

Nói về đường sắt, chính quyền vừa bàn chuyện xây đường sắt cao tốc ở California. Họ tính khoảng 800 dặm đường ray, với chi phí khoảng 43 tỷ đô. Mà chi phí cho những công trình kiểu này thì thường đội lên rất nhiều, chứ hiếm khi giảm xuống, dù chỉ một chút.

Trong khi đó, chúng tôi trả 43 tỷ đô (tính cả nợ) cho hệ thống có 22.000 dặm đường ray chính, hơn 6.000 đầu máy và 13.000 cây cầu. Thông tin cho ai đang muốn mua cầu nhé :))) .

Vì vậy, chi phí để xây lại tài sản đó trong thời lạm phát vốn đã rất lớn, và sẽ còn tăng mạnh nữa, và quốc gia này sẽ luôn cần vận tải đường sắt. Nên đây là một tài sản tuyệt vời để sở hữu. Tôi chỉ nói vậy thôi.”

Dịch và chỉnh: Trương Đắc Nguyên, K